Türkiye’de iş kazalarının önüne geçilemeyen bir sorun olmaya devam ettiğini vurgulayan uzmanlar, bu kazaların yaklaşık %90’ının basit önlemlerin alınmamasından ve tedbirlerin gereksiz görülmesinden kaynaklandığını belirtiyor. Aydın’da iş sağlığı ve güvenliği alanında öncü kuruluşlardan Polat OSGB Sorumlu Müdürü İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, iş kazalarının ülke ekonomisine yıllık maliyetinin 10 milyar doları aştığına dikkat çekerek, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin bir maliyet değil, hayati bir yatırım olduğunu vurguladı.
İş Kazaları ve Ekonomik Boyutu: Acı Gerçekler
Resmi Gazete’de 30 Haziran 2012’de yayımlanarak 1 Ocak 2013’te yürürlüğe giren ve 2025 itibarıyla tüm iş yerlerinde zorunlu hale gelen 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye’de iş güvenliği kültürünün yerleşmesi için önemli bir adım oldu. Ancak Tükel’in de belirttiği gibi, bu kanunun yürürlüğe girmesinin üzerinden geçen yaklaşık 13 yıla rağmen hala istenen seviyeye ulaşılamadı. Veriler, iş kazalarının büyük çoğunluğunun insan kaynaklı ihmaller ve gerekli tedbirlerin alınmaması sonucu meydana geldiğini gösteriyor. Avrupa’da iş kazaları sıralamasında üst sıralarda yer alan Türkiye’de, bu kazaların yıllık 10 milyar doları aşan ekonomik kaybı olduğu tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu maliyetin sadece %25’inin önleyici tedbirlere harcanması durumunda, hem can kayıplarının ve acıların önüne geçilebileceği hem de ülke ekonomisine 7.5 milyar dolarlık bir katkı sağlanabileceği öngörüsünde bulunuyor.
Farkındalık Eksikliği ve Tedbirlerin Önemi
Polat OSGB Sorumlu Müdürü Emin Tükel, iş sağlığı ve güvenliği konusunda en büyük sorunun ‘farkındalık eksikliği’ olduğunu dile getiriyor. İşverenlerin İSG hizmetlerini bir maliyet unsuru olarak görme eğiliminde olduklarını belirten Tükel, alınmayan her bir önlemin ileride çok daha büyük maliyetlere ve telafisi imkansız sonuçlara yol açtığını vurguluyor. Tehlike sınıfı ne olursa olsun, tüm iş yerlerinin artık İSG hizmeti almak zorunda olduğunu hatırlatan Tükel, kazaların genellikle basit önlemlerin göz ardı edilmesinden kaynaklandığını ifade ediyor.
Kazaları Önleyecek Basit Ama Etkili Adımlar
Emin Tükel, iş kazalarını önlemek için atılabilecek somut adımları sıraladı:
- Elektrik panolarının düzenli olarak kontrol edilmesi.
- Makine koruyucularının yerinde ve işlevsel olması.
- Yüksekte çalışma ekipmanlarının standartlara uygun ve işe göre seçilmesi.
- Kimyasal etiketlerinin güncel tutulması.
- Çalışanlara düzenli olarak (en az yılda bir kez) iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verilerek farkındalığın artırılması.
Tükel, Türkiye’deki en büyük tehlikenin ‘Bana bir şey olmaz’ düşüncesi olduğunu ve çalışanların alışkanlık nedeniyle risk alma davranışlarının iş kazaları oranlarını yükselttiğini belirtiyor. Kişisel koruyucu ekipmanların kullanılmamasının cesaret göstergesi değil, istatistiksel olarak büyük bir kumar olduğunu ve bu kumarın kaybedeninin genellikle çalışanlar olduğunu sözlerine ekledi.
